الشيخ رسول جعفريان وديگران
353
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
فصل سوم ، برپايى دولت اسلامى و مسائل مالى آن را مورد بحث قرار داده و موضوعاتى چون هجرت پيامبر ( ص ) و نفقات آن ، برپايى مسجد پيامبر با تلاش همگانى ( بدون استفاده از بيت المال ) ، هجرت پيامبر اساس تقويم هجرى و تقويم مالى ، اولين خطبهء پيامبر كه در آن شيوهء استفاده از مال ارائه شده ، تولد اولين دولت اسلامى و عناصر مالى آن و وجوب زكات اموال را مطرح كرده است . وى در فصل اول از باب دوم ، قوانين عمومى زكات ، اعلام وجوب زكات در زمان رسول خدا ( ص ) ، شرطهاى وجوب زكات و . . . آمده است . اموالى كه زكات به آن تعلق مىگيرد ، زكات نقدين ( طلا و نقره ) و مدرك آن ، زكات انعام ( چارپايان ) و مدرك آن ، زكات زراعت و محصولات كشاورزى و زكات تجارت و مدارك فقهى آن ، در فصل دوّم آمده است . در فصل سوم ، تعيين ارزش زكات ، مورد زكات كه اموال و انعام متوسط است ، تسريع در پرداخت زكات ، لزوم پرداخت زكات از مال طيّب و حلال و عقوبت كسى كه زكات ندهد ، مطرح شده است . در فصل اول از باب سوم ، دربارهء جهاد با مال و غير آن ، با استفاده از آيات و احاديث پيامبر و نمونههايى از جهاد مالى در كنار رسول خدا ( ص ) و . . . سخن به ميان آمده است . در فصل دوم ، برخى از غنايم كه از غزوهها و سريههاى مختلف به دست آمده ، « فىء » و نمونههايى از آن در زمان رسول خدا ( ص ) ، چند تعريف دربارهء فىء و انفال و نمونههايى از انفال در زمان پيامبر ذكر شده است . در فصل سوم ، تدبير پيامبر براى تقسيم انفال ، تعيين مسؤول براى غنايم ، سهم غنيمت نسبت به اسبى كه در جنگ قرض گرفته مىشد ، تعلق اموال دريا و رودخانهها به همهء مردم و . . . بيان شده است . در فصل اول از باب چهارم ، آيهء مربوط به جزيه ، فرق جزيه و خراج ، نامهء پيامبر ( ص ) به حاكمان حمير ، نامهء پيامبر به مجوس ، جزيه دهندگان و كسانى كه از پرداخت جزيه معاف بودند ، نبودن جزيه براى مسلمان و . . . مطرح شده است . در فصل دوم ، دربارهء زمين و موقعيت آن در زمان رسول خدا ( ص ) ، زمينهاى اقطاعى پيامبر براى ديگران ، احكام اقطاع زمين ، زمينى كه اسلام چراندن آن را براى همه جايز مىداند و . . . بحث شده است .